THỬ TÌM HIỂU QUAN NIỆM ĐẠO ĐỨC CỦA NGUYỄN TRÃI QUA QUỐC ÂM THI TẬP

                                                       THỬ TÌM HIỂU

 QUAN NIỆM ĐẠO ĐỨC

     CỦA NGUYỄN TRÃI

           QUA QUỐC ÂM THI TẬP

                             Preview              TS. La Kim Liên                                                                                                                              

     Văn chương chân chính từ xưa đến nay luôn mang trong lòng tiếng nói đạo đức. Tiếng nói đó cất lên một cách trực tiếp hay nằm trong một sự ẩn dụ thì bao giờ cũng nhận ra được quan điểm của tác giả về đạo đức; nó cho ta thấy tác giả đứng trên lập trường quan điểm của giai cấp nào để cất lên tiếng nóinhững lời giáo huấn răn dạy mọi người.Trong ca dao những lời khuyên nhủ chân tình về tình yêu đồng loại hay những lời răn dạy về đạo đức xuất hiện khá nhiều. Ví dụ như: “Nhiễu điều phủ lấy giá gương/ Người trong một nước phải thương nhau cùng” hay: “Anh em như thể tay chân/ Anh em hòa thuận hai thân vui vầy”... Thời kì Trung đại văn chương được sáng tác theo quan niệm “Văn dĩ tải đạo”. Đạo ở đây là đạo đức đạo làm người. Văn chương Việt Nam hiện đại cũng mang trong lòng tiếng nói đạo đức. Đạo đức được khái quát lên thành lí luận: Văn chương phải có tính giáo dục. Tố Hữu đã có bài thơ Tiếng ru khá đặc sắc để nói lên điều này.Tuy nhiên tuỳ theo tài năng của từng nhà thơ nhà văn mà tiếng nói đạo đức cất lên trong thơ văn của họ có giá trị văn chương và tác dụng giáo dục đến đâu cũng như tầm tư tưởng của nó lan xa bao nhiêu. Đọc Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi chúng tôi thấy quan niệm đạo đức và những lời giáo huấn răn dạy của Ức Trai hết sức sâu sắc và sống động thể hiện một tư tưởng mới vượt thời gian đến tận hôm nay và mai sau.Trần Đình Hượu đã có một nhận xét sâu sắc về tư tưởng nhân sinh của Nguyễn Trãi: “Về hệ thống tư tưởng nhân sinh của Nguyễn Trãi vẫn thuộc Nho giáo nhưng là một Nho giáo khoáng đạt rộng rãi không câu nệ và vì vậy không chỉ là gần gũi mà còn là phong phú hơn cao hơn lối sống thuộc dân tộc trước đó”.* Nguyễn Thiên Thu cũng đã chỉ ra: “Ta cũng thấy rằng với Nguyễn Trãi mặc dầu ba tư tưởng Nho Lão Phật đã hòa điệu trong thi ca nhưng tư tưởng Nho giáo vẫn là tư tưởng ưu thế bởi vì Nguyễn Trãi là một Nho sĩ hơn là một đạo sĩ một thiền sư”.**
      Chúng tôi tán thành với những nhận định trên và thấy rằng tất cả tư tưởng Nho giáo và một thoáng tư tưởng Lão- Trang Phật giáo đã được Nguyễn Trãi thể hiện trong thơ ca một cách nhuần nhuyễn và sâu sắc. Chính vì vậy mà trong Quốc âm thi tập quan niệm đạo đức của Nguyễn Trãi được thể hiện cũng theo xu hướng đó. Nguyễn Trãi đã hình tượng hóa quan niệm đạo đức Nho giáo lên từng câu thơ bài thơ một cách tài tình. Ông phát biểu một cách rõ ràng quan niệm của mình: “Nhà ngặt ta bền đạo Khổng Nhan”. Và đạo Khổng với những quan niệm vốn có của nó với tư tưởng thiên mệnh trung dung tam cương ngũ thường đã được Nguyễn Trãi thể hiện khá rõ nét. Trước hết quan niệm thiên mệnh được Nguyễn Trãi đề cập một cách khéo léo và nhuần nhị bởi vì ông đã tin ở thiên mệnh- một niềm tin mà những nho sĩ luôn luôn tâm niệm trong lòng. Đó là niềm tin ở trời; trời có một cái lí vô hình nó làm chủ và quán xuyến tất cả mọi sự thay đổi trong xã hội loài người và vạn vật không gì có thể phủ nhận được. Người quân tử là người hiểu được nhiều thứ ắt phải tri thiên mệnh! Nguyễn Trãi đã có những câu thơ nói lên nhiều khía cạnh của mệnh trời. Trời sắp đặt mọi thứ từ số giàu sang hay nghèo nàn:Sang cùng khó bởi chưng trờiLăn lóc làm chi cho nhọc hơi.(Ngôn chí- bài 9)Lộc trời cho đã có ngầnTu hay thưở phận chớ có nàn. (Bảo kính cảnh giới- bài số 48)đến số mệnh con người cũng do trời quyết định:Vắn dài được mất dầu thiên mệnhChạy quấy làm chi cho nhọc nhằn.(Bảo kính cảnh giới- bài48)Chính từ chỗ đặt tất cả niềm tin ở trời như vậy nên Nguyễn Trãi sống ung dung tự tại để lại sau lưng mình mọi cám dỗ của cuộc sống không bao giờ bon chen danh lợi một cách không chính đáng. Và cũng chính đặt niềm tin ở trời như vậy nên quan niệm vua là con trời đã ăn sâu vào trong tâm trí của các  nhà nho nói chung và Nguyễn Trãi nói riêng. Vua thay trời hành xử mọi công việc ở trần thế nên mọi người phải tuân theo phải trung thành tuyệt đối với vua. Chính vì vậy Nguyễn Trãi có một quan niệm đạo đức như đinh đóng cột rằng phải trung với vua vì trung với vua là yêu nước là vì dân. Chúng ta dễ dàng nhận thấy lòng trung của Ức Trai được cụ thể hóa qua những hình tượng thơ khá phong phú và nhất quán:Hằng lấy đạo trung làm nghĩa cảQua ngày qua tháng được an nhàn.(Bảo kính cảnh giới- bài số 6)Làm người thì giữ đạo trung dungKhăn khắn dặn dò thuở lòng.(Tự giới)Nguyễn Trãi sống trong lòng chế độ phong kiến chịu sự chi phối của nó có nhiều lúc được hưởng ân huệ từ bầu sữa đó nên không thể không theo tư tưởng chính thống của nó. Vì thế một lẽ nữa làm cho Nguyễn Trãi thể hiện lòng trung là do ông đã chịu nhiều ơn của vua. Nguyễn Trãi đã nhiều lần nhắc đến ơn chúa:Có con mới biết ơn cha nặngDừng lộc thì hay nghĩa chúa nhiều.(Bảo kính cảnh giới- bài số 37)Khỏi triều quan mới hay ơn chúaSinh được con thì cảm đức cha.(Trần tình- bài số 3)Có những lúc Nguyễn Trãi còn cụ thể hóa lòng cảm ơn của mình xuống một tầng mức thấp hơn đấng bề trên để thấy được sự bền vững của nó trong một chế độ mà ông phụng sự:Ăn lộc nhà quan chịu việc quanChớ tham tiểu lợi phải gian nan.(Bảo kính cảnh giới- bài số 17)Đạo Khổng còn có những rường cột khác nữa là tam cương và ngũ thường. Nguyễn Trãi là một nhà nho chân chính nhưng là một nhà nho chính trị một nhà nho văn hóa một nhà nho thi sĩ... nên ông đã đem văn chương của mình truyền bá tư tưởng Nho giáo thông qua hệ thống quan niệm đạo đức của nó và cụ thể hóa nó bằng những lời răn dạy đạo đức qua mối quan hệ xã hội với những nguyên tắc khắt khe; qua mối quan hệ gia đình ràng buộc thứ bậc và bổn phận; qua đức tính con người với nhân nghĩa lễ trí tín... Đó là cả một bầu tâm sự và một sự gửi gắm đầy thân thiết đối với nhiều đối tượng con người trong xã hội.Tuy tư tưởng Nho giáo là tư tưởng chủ đạo để từ đó Nguyễn Trãi thể hiện quan điểm đạo đức của mình nhưng tư tưởng Lão- Trang và tư tưởng Phật giáo cũng được ông vận dụng để “kết hợp tư tưởng Nho gia và Lão- Trang để khái quát hóa lý luận hóa: lấy con người tự nhiên tự do tự tại làm cơ sở cho một thái độ sống vì đời làm việc thiện cho nhau có quan hệ đầm ấm với nhau đồng thời đảm bảo thú vui riêng không khắt khe lên án dục vọng một cách tôn giáo”.*** Nguyễn Trãi cũng đã hình tượng hóa tư tưởng Lão- Trang và tư tưởng Phật giáo vào trong những sáng tác của mình để nói lên tiếng nói răn dạy giáo huấn về đạo đức cho cộng đồng và cũng không ít khi là để răn mình. Nhưng có một điều hết sức đáng ghi nhận là khi Nguyễn Trãi “phổ cập” từng khía cạnh đạo đức trong những bài thơ thì những công thức những cái vỏ xơ cứng của lễ giáo mà đạo Nho đưa ra hoặc tư tưởng “thanh tĩnh vô vi” của Lão- Trang tư tưởng nhân quả của Phật giáo đã được ông dân gian hóa một cách tài tình bằng những hình tượng thơ gần gũi bằng cách nói thông thuộc hàng ngày của người dân. Nhưng tất cả đều mang tính triết lí sâu sắc sâu sắc mà dễ hiểu dễ nắm bắt và thực hiện. Đó là cái tài của Nguyễn Trãi sự vượt trội hơn người của ông được thể hiện ở đó!Quan niệm đạo đức của Nguyễn Trãi chịu sự chi phối tư tưởng mà ông theo đuổi. Tư tưởng của Nguyễn Trãi như chúng tôi đã nhận thấy và đưa ra ở trên không phải là một tư tưởng quá phức tạp. Trong Quốc âm thi tập Nguyễn Trãi đã dành hẳn một phần lớn với 61 bài trong mục Bảo kính cảnh giới để chuyên nói về đạo đức. Ngoài ra các mục khác trong tập thơ cũng được ông đề cập về đạo đức không ít. Chúng tôi thấy tất cả những vấn đề về đạo đức mà Nguyễn Trãi quan tâm thể hiện trong Quốc âm thi tập nổi lên những điểm chính sau: Tự khuyên mình dặn dò mình; Khuyên người và dạy người; Khuyên nhủ dạy dỗ con cái; Đúc rút luân lí để lại cho đời sau.Nguyễn Trãi trước hết là tự khuyên mình và dặn dò lòng mình lấy đó làm điểm xuất phát để thể hiện hệ tư tưởng mà ông đi theo nhằm tạo cái gốc vững chắc từ đó mới nói được cho người khác nghe mà noi theo. Ông khuyên và răn mình hãy lấy chữ trung làm đầu; luôn “dặn dò” trong lòng mình điều đó. Ngoài chữ trung Nguyễn Trãi quan tâm nhiều đến chữ đức với nhiều góc độ: tích đức(Tích đức cho con hơn tích của- Hãy năng tích đức để cho con) nuôi dưỡng đức (Trồng cây đức để con ăn) so sánh và coi trọng đức hơn tài (Có đức thì hơn nữa có tài - Tài đức thì cho lại có nhân/ Tài thì kém đức một hai phần- Miễn đức hơn tài được mấy phân) giá trị của đức (Đạo đức lành ấy của chầy)... Cách đánh giá giá trị đạo đức của Nguyễn Trãi hết sức cụ thể mà cũng hết sức súc tích. Ông khuyên và răn mình mà cũng chính từ đó nó tỏa ra cho mọi người để vừa tạo sự đồng cảm và cao hơn là để mọi người học tập mình cùng trau dồi chữ đức cho bản thân. Sau chữ đức là phú quí giàu nghèo. Nguyễn Trãi là người không coi trọng vật chất. Ông coi trọng danh dự và sự giàu có về tâm hồn hơn là sự giàu có về tiền bạc. Bởi vì thứ nhất người quân tử là người trọng danh dự; thứ hai Nguyễn Trãi ý thức được của cải không phải là thứ làm cho con người trở nên sang trọng và có danh được; thứ ba của cải không thể đi theo người khi con người nhắm mắt xuôi tay. Nguyễn Trãi đã coi trọng sự giàu có về tâm hồn: “Phú qúi lòng hơn phú qúi danh” coi vợ con là giá trị lớn trong cuộc đời hơn hẳn mọi sự giàu có về vật chất:”Già mặc số trời đát/ Giàu ai qua vợ con”. Vì vậy mà ông coi những người giàu có không có con ngoan hiền cũng trở nên vô danh: “Của nhiều sinh chẳng được con hiền/ Ngày tháng công hư chực lỗ tiền”. Bởi vì Nguyễn Trãi thấy rõ hào phú là “Bất nhân vô số nhà hào phú/ Của ấy nào ai từng được chầy”. Ngoài ra danh lợi và phúc họa cũng được Nguyễn Trãi tự răn tự khuyên mình khi sống trên trường đời. Phúc họa theo ông là kết quả của luật nhân quả; danh lợi đi cùng đường thì gặp họa. Ông còn cho rằng sống có đức là sống có trách nhiệm với mọi người trong đó có con cái; con cái có hưởng được cái phúc cái đức không là do sự tích đức của mình để lại. Đây là một quan niêm đạo đức phật giáo hết sức tiến bộ: “Tích đức cho con hơn tích của” “Thong thả lại toan nào của tích/ Bạch mai vàng cúc để cho con” ”Tiền sen tích để bao nhiêu thúng/ Vàng cúc đem cho biết mấy bình”...Còn với người thì luôn luôn biết ơn những người cưu mang mình đem đến cho mình dù một niềm vui nho nhỏ; không bao giờ lấy oán trả ơn: “Nợ quân thân chưa báo được/ Hài hoa còn bợn dặm thanh vân” “Sinh con mới biết ơn cha mẹ” “Lòng một tấc đón còn ơn chúa” “Ở yên thì nhớ lòng xung đột/ Ăn lộc đền ơn kẻ cấy cày”...  Nguyễn Trãi ngẫm mình trong từng bước đi của cuộc đời để rút ra được phương châm sống cho mình như thế là hết sức cao cả. Thế mới biết cây cổ thụ luôn tỏa bóng rộng.Có những lúc Nguyễn Trãi nói về số trời mệnh trời như một sự tất yếu dẫn đường cho số phận một con người. Ông lấy mệnh trời để tự răn mình tự an ủi mình từ đó để có một quan niệm sống một lối sống cho riêng mình. Theo ông trời là một “quan tòa” công minh một thế lực trong vũ trụ không có gì ngăn cản nổi. Vì vậy con người phải biết an phận không nên bon chen làm điều trái với đạo đức để hưởng lợi nhiều hơn kẻ khác sống trên thành quả lao động của người khác:Được thua phú quý dầu thiên mệnhLăn lóc làm chi cho nhọc nhằn.(Mạn thuật- bài số 5)Cho hay bỉ thái mới lề cũNếu có nghèo thì có an.(Bảo kính cảnh giới- bài 17)Nguyễn Trãi sống trong lòng chế độ phong kiến ông viết những dòng thơ trên là khi triều đình đang có những bất minh trong việc đối xử với những người tài những trung thần đã từng góp nhiều công sức và trí tuệ cho cuộc kháng chiến thắng lợi. Vì vậy ông tự răn mình tự an ủi mình nhưng đó cũng là thông điệp gửi cho mọi người gửi cho những kẻ vô ơn khi đã có được thành quả trong tay thì quên quá khứ. Đọc những dòng thơ viết về số trời định mệnh con người nhằm an ủi răn dạy đạo đức trên ta như nghe tiếng thở dài của Ức Trai vọng lại từ xa xưa- một “tiếng của cha ông thuở trước...” thật đáng đồng cảm.Bên cạnh khuyên mình răn mình là khuyên người răn người nên sống có đạo đức sống phải đạo sống đúng với đạo trời. Trước hết ông khuyên con người không nên có lòng tham không nên chạy theo vật chất một cách tầm thường. Bởi vì lòng tham biến con người trở nên bất nhân sống trên mồ hôi và nước mắt người khác; vật chất làm cho con người trở nên “bất an” nó có thể trở thành “cái bẫy” mình sa vào đó không biết chừng.Nguyễn Trãi khuyên:Lòng chẳng mắc tham là của báuNgười mà hết lụy ấy là tiên.(Tự thán- bài số 4)Hết kinh hết gìn bề tiến thoáiMựa tham mựa dại nết anh hùng.(Tự giới)Vì thế ông chủ trương: Trừ độc trừ tham trừ bạo ngượcCó nhân có chí có anh hùng.(Bảo kính cảnh giới- bài số 5)Ông cũng nhìn rất rõ: vật chất nếu rơi vào tay người tham thì nó sẽ dẫn con người đi đến đâu:Có của bo bo hằng chức củaOán người nơm nớp những âu người.(Bảo kính cảnh giới- bài số 11)Nô bộc có nhiều dân có khóCửa nhà càng rộng thế càng phiền.(Bảo kính cảnh giới- bài số 16)Ăn lộc nhà quan chịu việc quanChớ tham tiểu lợi phải gian nan.(Bảo kính cảnh giới- bài số 17)Nguyễn Trãi còng khuyên con người nên yêu lao động phải lao động để tự nuôi sống mình là một trong những thứ để “tích đức” tốt nhất bởi vì lao động làm cho con người trở nên lương thiện không sống trên nỗi đau của người khác:Kẻ khôn thì bảo kẻ ngây phàmNghề nghiệp cầm tay ở mới camNên thợ nên thầy vì có họcNo ăn no mặc bởi hay làm.(Bảo kính cảnh giới- bài sô 46)Muốn ăn trái dưỡng nên câyĂn học thì qua mựa lệ chầy(Bảo kính cảnh giới- bài số 10)Như vậy lao động và học hành làm cho con người sống có đạo đức. Không những vậy Nguyễn Trãi còn khuyên con người nên quí đạo đức trọng đạo đức hơn của cải. Muốn có đạo đức thì phải làm điều thiện “sống ở nhu hơn sống ở cương” sống có hiếu có khí tiết không uốn mình không cầu xin danh lợi không oán thán biết tha thứ cho người khác sống trong sạch lành mạnh thanh tịnh luôn nhận phần thiệt về mình thì mới “có an”. Chúng ta gặp những điều khuyên ở trên trong thơ của Ức Trai thật nhiều; mỗi dòng là một lời nhắn nhủ ân tình mộc mạc và cũng sâu sắc vô cùng. Người được khuyên nhủ vì thế không cho đó là giáo lý suông là khô cứng thiếu thực tế.Đặc biệt Nguyễn Trãi dành những dòng tâm huyết nhất để khuyên răn dạy dỗ con cái trong nhà. Ngoài những điều khuyên răn về đạo đức chung cho mọi người mà con cái cũng lấy đó để sửa mình Ức Trai có những bài viết riêng cho con cái. Ông dạy con sống tiết kiệm sống giản dị chăm làm lụng:Xa hoa lơ lãng nhiều hay hếtHà tiện đâu đang ít hãy cònÁo mặc miễn là cho cật ấmCơm ăn chẳng lọ kém mùi ngonXưa đà có câu truyền bảo:Làm biếng hay ăn lở núi non.(Dạy con trai)Ông còn dạy con phải biết chăm học học chữ thánh hiền học việc học bè bạn học làm người nên rộng lượng và rộng lòng:Chơi cùng đứa dại nên bầy dạiKết mấy người khôn học nết khônỞ đấng thấp thì nên đấng thấpĐen gần mực đỏ gần son.(Bảo kính cảnh giới- bài số 21)Bầu bạn cùng nhau nghĩa chớ vongNgười kia phú quí chớ quên lòng.(Bảo kính cảnh giới- bài số 51)Thờ cha lấy thảo làm phépGiúp chúa hằng ngay liễn cầnĐọc sách thì thông đòi nghĩa sáchĐem dân mựa nữa mất lòng dân.(Bảo kính cảnh giới- bài số 57)Không chỉ có thơ khuyên nhủ lòng mình răn dạy giáo dục con cái và mọi người một cách thấu tình đạt lí về đạo đức Nguyễn Trãi còn có những câu thơ nói về đạo đức luân thường đạo lí như là những câu tục ngữ hàm súc mang tính triết lí cao mà giàu hình ảnh nhịp điệu như là những lời sấm nguyền. Đó chính là những câu thơ nói về lẽ sống ở đời đạo làm người... được Nguyễn Trãi đúc rút từ cuộc sống mà mình đã trãi qua với nhiều chiêm nghiệm.
     Đọc những câu thơ Nguyễn Trãi đã làm cách ta những sáu trăm năm mà vẫn mới nguyên như chân lí: “Làm biếng hay ăn lở núi non” “Có đức thì hơn nữa có tài” “Của nhiều sơn dã đem nhau đến/ Khó ở kinh thành ít kẻ han” “Nếu có sâu thì bỏ canh” “Ở bầu thì dáng ắt nên tròn” “Đen gần mực đỏ gần son” “Của thết người là của còn/ Khó khăn phải đạo cháo càng ngon” ”Thế sự trai yêu gái mọn/ Nhân tình gái nhớ chồng xưa”... Đọc những câu thơ trên ta thấy Nguyễn Trãi như một ông Thánh ngồi ở trên cao nhìn xuống mặt đất mà viết ra những điều đã rõ mồn một về cuộc đời trong vòng quay của luân thường đạo lí. Phải là một người có “lòng sáng tựa sao khuê” có con “mắt xanh” nhìn thấu tương lai mới viết được những dòng thơ sống mãi với cuộc đời như vậy!Tuy có ảnh hưởng của tư tưởng Lão- Trang viết nên những câu thơ lánh đời lấy cái vi vô thanh tĩnh làm lẽ sống trong những khoảnh khắc nhất định; hoặc có thẩm thấu tư tưởng Đạo phật mà có những câu thơ gạt bỏ những tham vọng của con người song tất cả chỉ là thoáng qua tất cả chỉ là một cái cớ một sự “làm phép” để Nguyễn Trãi bộc lộ cái phần đạo đức sâu thẳm nhất của con người với tư tưởng Nho giáo luôn luôn muốn nhập thế để làm nên những điều nhân nghĩa cho con người. Ông cũng dạy mọi người như vậy. Và những lời dạy của Nguyễn Trãi đã sàng lọc qua thời gian đến nay hầu như tất cả vẫn còn mới và nguyên giá trị để cho chúng ta học tập làm theo.  

---------------------------------------------------------------------------

Nguồn: Tạp chí Văn học- Số 4- 2004
* Trần Đình Hượu- Nguyễn Trãi và Nho giáo NXB Khoa học Xã hội HN 1982
** Nguyễn Thiên Thu- Tư tưởng của Nguyễn Trãi Theo Nguyễn Trãi- Về tác gia và tác phẩm NXB Giáo dục NH 1999
*** Trần Đình Hượu- Sđd

 

Văn Công Hùng

Thay avatar

Tóm lại bài này của ai ạ? Của cái ông có râu ngồi ở Avatar hay của cái bà bảo vệ luận án. Nếu của ông có râu thì đưa 2 cái ảnh kia lên làm gì? đưa lên mà không chú thích có bằng đánh đố người đọc? Mà của bà BV luận văn thì phải ghi tên người ta vào chứ? Dẫu thế mình cũng đã đọc hết bài này. Vẫn chưa nhận được ư? Tiên sư bọn BĐ.

Ngô Minh

Gưi Tiến sĩ La Kim Liên-TQĐ

Anh đã đọc hết bản viết của em có lẽ trich từ luận án tiến sĩ. Cái dề tacì cực khó mà diến giải như thế là ăn đứt Trần Quang Đạo rùi.Cám ơn em đã có bài vết ấn tượng

vuthanhhoa

Kính anh TQĐạo!

Bài viết đã được chỉnh sửa chuẩn rồi đấy ạ rất đẹp. Nhưng lại không thấy hình tác giả? Cám ơn anh đã vất vả. Em gái dành thời gian nghiền ngẫm những bài nghiên cứu lý luận. Nếu tiện anh post lại bài Khổng Tử anh nhé. Chúc anh vui.

tranquangdao

gửi T Hoa

Cám ơn em đã vào nhà anh. Do máy móc trục trặc nên pót bài lên bị lỗi anh xóa đi để làm lại. Hiện nay đang chờ người đến chỉnh lại máy.
Nhà của em giàu có hơn anh ghé thăm nhiều lần. Chúc em vui khỏe đẹp mãi và có nhiều bài hay.

vuthanhhoa

Kính anh Trần Quang Đạo!

Anh đã làm trang Vnweblogs giàu có lên rất nhiều nhờ những bài nghiên cứu thế này. Bài về “Khổng Tử bàn về kẻ sỹ” hôm qua rất hay em theo đọc được 5 phần (tác giả giới thiệu là 7 phần) sao hôm nay không thấy ạ? Anh Đạo ơi cột giới thiệu nhân thân của chủ Blog cứ choán một phần vào bài viết nên ảnh hưởng rất nhiều đến thưởng thức của độc giả đấy ạ. Em cám ơn anh và chờ đọc những bài anh giới thiệu tiếp theo . Chúc anh một ngày mới tốt lành.